DOLAR 6,8676
EURO 7,7526
ALTIN 397,824
BIST 115793,59
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Bursa 31°C
Az Bulutlu







Mustafakemalpaşa’da Hamam Kültürü

05.04.2020 - 12:46
A+
A-

Yozgat Sarıkaya Roma Hamamı-Basilica Therma

 

Koronavirüs tehlikesi temizliği bugünlerde daha da anlamlı hale getirdi. Eski dönemlerde temizliğin en önemli göstergesi hamamlardı. Tarihte insanların yıkanıp temizlenmek amacı ile Mezopotamya, Babil, Hindistan ve eski Mısır’da bağımsız binalar inşa ettiği yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkmıştır. Fakat ısıtma sistemleri kullanılarak, sıcak suyla temizlik sağlanan ilk binaları Roma’lılarda görüyoruz. Romalılar bu binalara buhar banyosu alanı, soğuk ve sıcak su havuzları eklemişler ve “Roma Hamamı” ortaya çıkmıştır. Romalılar hamamları sadece temizlik değil, eğlence içinde kullanmışlardır. Romalılarda sınıf  farkı nedeniyle asiller ve kölelerin hamamlara giriş kapıları ve yıkandıkları bölümler ayrılmıştır.

Osmanlı Devleti İstanbul’u fethedince Roma’dan devraldığı hamam kültürünü geliştirmiş, sadece bir yıkanma yeri değil, aynı zamanda kültürel ve sosyal etkinliklerin yaşandığı mekânlar haline getirmiş, ayrıca Osmanlı mimarisini yansıtan yaptığı görkemli hamam binaları ile zirveye taşımıştır. Öyle ki günümüzde hamam kültürü denilince tüm dünyanın aklına ilk önce Türk Hamamı (Turkish bath) gelmektedir.

Günümüzde Hamam kültürü eskisi kadar rağbet görmemektedir. Ancak özellikle SPA turizmi önem kazanmıştır. “Sanitas Per Aquam” yani “Sudan gelen sağlık” anlamındaki SPA hamam kültürünün modernize edilmiş halidir.
Miletepolis Kurtarma Kazısı 1975

 

Mustafakemalpaşa İlçemizdeki hamam kültürünü incelersek, ilçemizin ilk hamamı olarak, Mustafakemalpaşa yakınlarındaki Miletepolis antik kentinde (Halk arasındaki adı ile Melde harabeleri) 1975 yılında yapılan kurtarma kazısında ortaya çıkarılan, erken Bizans dönemine ait özellikler gösteren hamamın coldarium kalıntılarını görüyoruz. (Coldarium: Roma Hamamlarında bulunan sıcaklık bölümü)

Yine Tatkavaklı Mahallesi yakınlarında bulunan antik yerleşim yerinin adı ise Hamamlı Bayırı’dır. Günümüze ulaşmayan hamam kalıntılarından çıkarılan taşlar, Tatkavaklı Mahallesinde bazı binaların ve mahalle camisinin minare yapımında kullanılmıştır.

Mustafakemalpaşa’daki diğer antik bir hamam kalıntısı ise Bahariye antik hamamıdır. Bu hamamda Bahariye Mahallesi yakınında bulunan antik kalıntılardan getirilen dört sütün vardı. 1940’lı yıllara kadar var olan bu hamamdan günümüze hiçbir kalıntı kalmamıştır.

 

Dümbüldek kaplıcası

 

Akarca mahallesinde günümüzde de hala varlığı sürdüren ve bir hamam bulunmaktadır. Dümbüldek Hamamı adı verilen hamam Akarca mahallesinin kenarında, küçük bir derenin sol yamacındadır. Osmanlı yapısı iki kubbeli hamam kadın ve erkekler için iki kısımdan ibaret basit bir hamamdır. Soğukluklar bir koridor halindedir. Hamam 1895 de Eczacı Şerif Bey tarafından yaptırılmış­tır. Yapımında Bahariye Mahallesi ha­mamından sökülen sütunlar kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde Eczacı Şerif Bey’in mirasçıları tarafından Özel İdareye sat­ılmıştır. 1935 yılında ise Mustafakemalpaşa Belediyesi hamamı satın almıştır. Restore edilen hamam günümüzde Mustafakemalpaşa Belediyesi tarafından işletilmektedir.

 

Lala Şahin Paşa Hamamı yerine yapılan Kızılay binası

 

Bugün Kızılay Hamamı olarak bilinen, Mustafakemalpaşa’daki Osmanlı Döneminde yapılan büyük hamamlardan birisi de Lala Şahin Paşa Külliyesi içinde yer alan Lala Şahin Paşa Hamamı’dır. Lalaşahin Pa­şa tarafından yaptırılmıştır. Lala Şahin Paşa türbesine gi­den yol üzerindeydi. Lala Şahin Paşa Hamamı dikdörtgen planlı, kubbelerle örtülü idi. Bu hamam Mustafakemalpaşa Belediyesi tarafından 1930 yılında icradan satın alınmış ve işletilmiştir. 1955 yılında ise Kızılay’a satılmıştır. Kızılay uzun yıllar işlettiği hamamı 1986 yılında yıktırarak, yerine altında hamam, üstünde ise otel olan bir bina yaptırmış ve 1989 yılında hizmete açmıştır.

 

Karaoğlan Hamamı

 

Osmanlı Döneminde yapılan diğer büyük hamam ise Karaoğlan Köyü Hamam’ı idi. Dış duvarları moloz taş, tuğla ve köşelerde kesme taş­larla örülmüştü. Çatısı kiremit ile kapatılmıştı. Maalesef bu muhteşem hamam binası 1990’lı yıllarda yıktırıldı.

 

Eski Hamam yerine yapılan Banka Şubesi

 

Osmanlı Dönemi yapısı bir diğer hamam ise Bursa Caddesi üzerindeki Eski Hamam’dır. Bu hamam 1700’lü yılların sonunda Buhara’dan ilçemize gelmiş bir Türk aile tarafından yapılmıştır. Hamam üç hücreli ve altı kur­nalı olup kuyu suyu kullanıyordu. İlçede daha çok kış aylarında rağbet görür, Pazar günleri hariç her gün öğleden sonra kadınlara hizmet verirdi. Bu hamam 1947 yılı sonunda satılığa çıkarılmış ve sahipleri tara­fından yıktırılmıştır. Yıktırılan arsa üzerine 1949 yılında T.C Ziraat Bankası bina­sı inşaatı başlamıştır. T.C Ziraat Bankası Mustafakemalpaşa Şubesi halâ aynı binadadır.

Mustafakemalpaşa’da 1950 yılında hizmete giren Yeni Çarşı Hamamı ise Balıkesir Caddesinde idi. Bu hamam genelde erkeklere hizmet verir, sadece haftanın bir günü de kadınlara açık bulunurdu. Sahibi Ahmet Yıkar 1982 yılında 82 yaşında vefat etti.

Mustafakemalpaşa’da bu büyük hamamlar yanında, doğada sıcak su kaynakları kenarında kendiliğinden oluşan, yüksekten akan ve duş alacak kadar bir alan oluşturduğundan dolayı halk arasında hamam olarak isimlendirilen yerlerde vardır.

Dümbüldek Hamamı altındaki derenin kenarında bulunan, bilek kalınlığında termal sıcak suyu akan ve halk arasındaki ismi ile Bekârlar Hamamı, Yenice ve Kösehoroz Mahallesi arasındaki Hamamlı mevkiinde Geleşpınar denilen yerde sıcak su kaynağı olup eskiden köylüler burada çamaşırlarını yıkar­lardı. Yine Söğütalan Mahallesi yakınlarında Bekârlar Pınarı denilen doğal su kaynakları vardı. Bu doğal kaynakları da maalesef kullanılmaz hale getirdik. Temizlik İmandadır, herkese sağlıklı günler dilerim.

Halit ERSÖZ





ETİKETLER: ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Mesaj Gönder
1
Merhaba;
Mesaj göndermek için alttaki butona tıklayınız.